English (United Kingdom)

Ποτάμια Γεωμορφολογία (Ε)

Διδάσκων: Ευθύμιος Καρύμπαλης, Αναπληρωτής Kαθηγητής


Αντικειμενικός Στόχος Μαθήματος
:
Το μάθημα της Ποτάμιας Γεωμορφολογίας αποτελεί μια εισαγωγή σε βασικές έννοιες που αφορούν τα υδρογραφικά δίκτυα και τις λεκάνες απορροής. Πραγματεύεται τις ποτάμιες διεργασίες και γεωμορφές. Βασικός στόχος είναι η κατανόηση των βασικών ποτάμιων διεργασιών όπως η διάβρωση από τη δράση του επιφανειακού νερού, η μεταφορά των προϊόντων της διάβρωσης κυρίως μέσω των κοιτών των ποταμών και η ποτάμια απόθεση στις περιοχές μειωμένης μεταφορικής ικανότητας. Επίσης στόχο του μαθήματος αποτελεί η κατανόηση των μορφολογικών χαρακτηριστικών και των μηχανισμών γένεσης των ποτάμιων γεωμορφών. Κατά τη διδασκαλία της Ποτάμιας Γεωμορφολογίας η παράδοση της θεωρίας συνδυάζεται με εργαστηριακές ασκήσεις που σκοπό έχουν την εξοικείωση των φοιτητών με τις έννοιες που διδάσκονται στα θεωρητικά μαθήματα. Επιπλέον οι εργαστηριακές ασκήσεις έχουν και πρακτική σημασία όπως η εκμάθηση μεθοδολογιών γεωμορφολογικής χαρτογράφησης ποτάμιων συστημάτων. Κατά τη διάρκεια του εξαμήνου (όποτε υπάρχει η οικονομική δυνατότητα) πραγματοποιείται μια υπαίθρια εκδρομή. Σκοπός της άσκησης πεδίου είναι η εξοικείωση με το ύπαιθρο, η αναγνώριση ποτάμιων γεωμορφών και η αφομοίωση όσων διδάσκονται στα θεωρητικά μαθήματα.


Περιεχόμενα Μαθήματος
:
Θεωρία: ποτάμιες διεργασίες - είδη ροής: η δράση των σταγόνων της βροχής, μη συγκεντρωμένη επιφανειακή ροή, μη συγκεντρωμένη επιφανειακή ροή Horton (Hortonian flow), μη συγκεντρωμένη επιφανειακή ροή λόγω κορεσμού, σποραδικά συγκεντρωμένη ροή σε ρυάκια (rill flow), υπόγεια ροή (subsurface flow). Ποτάμια ροή σε κοίτες (τυρβώδης ροή, στρωτή ροή, αριθμός Reynolds, ροή πτώσης (plunging flow). Επιμήκεις τομές ποταμών, βασικό επίπεδο (απόλυτο – τοπικό), στάδια εξέλιξης του αναγλύφου (νεότητα, ωριμότητα, γήρας, αναγέννηση). Ποτάμια διάβρωση: ενέργεια ποτάμιου ρεύματος, κατά βάθος διάβρωση, πλευρική διάβρωση, οπισθοδρομούσα διάβρωση. Ποτάμια μεταφορά: στερεοπαροχή – τρόποι μεταφοράς ιζημάτων (φορτίο εν διαλύσει, εν αιωρήσει, φορτίο κοίτης. Ποτάμια απόθεση: αποθέσεις κοίτης, αποθέσεις των όχθεων της κοίτης, υπερόχθιες αποθέσεις, αποθέσεις περιθωρίων της κοιλάδας. Ποτάμιες γεωμορφές: γεωμορφές διάβρωσης (αλλουβιακές κοίτες –ευθύγραμμες – μαιανδρικές – διακλαδιζόμενες), κοιλάδες (σχήματος V, σχήματος U, ανεμοτομές, πειρατείες ποταμών). σημεία κάμψης. Ποτάμιες γεωμορφές απόθεσης: πλημμυρικές πεδιάδες, ποτάμιες αναβαθμίδες (πετρώδεις – αλλουβιακές, συσχέτιση αναβαθμίδων, μέθοδοι χρονολόγησης), αλλουβιακά ριπίδια.


Εργαστήριο
:
Οι ασκήσεις αφορούν την αρίθμηση ενός υδρογραφικού δικτύου, την οριοθέτηση της λεκάνης απορροής του, την ανάλυσή του σύμφωνα με τους τρεις νόμους του HORTON και την εκτίμηση των παραμέτρων της υδρογραφικής υφής (συχνότητα – πυκνότητα) και μορφομετρικών παραμέτρων όπως η κλίση κλιτύων και η κυκλικότητα.


Διδασκαλία-Αξιολόγηση
:
13 εβδομάδες παραδόσεις και εργαστηριακές ασκήσεις, παραδόσεις: 1 ώρα/εβδομάδα, εργαστηριακές ασκήσεις: 2 ώρες/εβδομάδα.

Τα εργαστηριακά μαθήματα αφορούν ένα συγκεκριμένο υδρογραφικό δίκτυο και την αντίστοιχη λεκάνη απορροής του. Η παρακολούθηση των ασκήσεων είναι υποχρεωτική και λαμβάνονται απουσίες. Οι λύσεις των ασκήσεων παραδίδονται μετά το πέρας της διδασκαλίας τους συνήθως πριν την εξέταση του μαθήματος στο τέλος του εξαμήνου.

Η αξιολόγηση προκύπτει από τις εξετάσεις (συνήθως είναι προφορικές) στο τέλος του εξαμήνου (50% του τελικού βαθμού) και την αξιολόγηση των εργαστηριακών ασκήσεων (50% του τελικού βαθμού).