English (United Kingdom)

Οικονομική Γεωγραφία

Διδάσκουσα: Σοφία Σκορδίλη, Επίκουρη Καθηγήτρια


Αντικειμενικός Στόχος του Μαθήματος:
Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή των φοιτητών/τριών στις βασικές έννοιες και μεθόδους της Οικονομικής Γεωγραφίας. Η ΟΓ έχει ως αντικείμενο τη διερεύνηση της σχέσης των οικονομικών δραστηριοτήτων με το γεωγραφικό χώρο. Ειδικότερα, εξετάζει τον τόπο εγκατάστασης και τη χωρική οργάνωση των οικονομικών δραστηριοτήτων. Διερευνά πώς έχει προκύψει η ειδίκευση συγκεκριμένων περιοχών σε συγκεκριμένες δραστηριότητες και πώς οι επιχειρήσεις χρησιμοποιούν το χώρο προς όφελος τους. Επιπλέον, μελετά με ποιόν τρόπο η εγκατάσταση συγκεκριμένων δραστηριοτήτων επηρεάζει την αναπτυξιακή τροχιά της ευρύτερης περιοχής και την ευημερία των κατοίκων.
Η διδασκαλία του μαθήματος, μέσα από το σχολιασμό της σχετικής θεωρητικής συζήτησης και την παρουσίαση εξειδικευμένων Μελετών Περίπτωσης, θα επικεντρωθεί στο ζήτημα της χωροθέτησης της οικονομικής δραστηριότητας. Στοχεύει:

-   Στην εξοικείωση των φοιτητών/τριών με τις βασικές έννοιες και μεθόδους της Οικονομικής Γεωγραφίας.

-   Στην κατανόηση και ερμηνεία των εκάστοτε κρίσιμων παραγόντων που επηρεάζουν τη χωροθέτηση της βιομηχανίας, των υπηρεσιών και του εμπορίου. 

-   Στην παροχή απαραίτητων εισαγωγικών γνώσεων που θα χρησιμεύσουν για ειδικότερα μαθήματα του Προγράμματος Σπουδών που ακολουθούν σε επόμενα εξάμηνα (μεταξύ άλλων, Περιφερειακή Ανάπτυξη, Γεωγραφία της Υπαίθρου, Γεωγραφία του Τουρισμού, Γεωγραφία των Μεταφορών καθώς και όλα τα μαθήματα των Περιφερειακών Γεωγραφιών).


Περιεχόμενα Μαθήματος:


1.    Η συγκρότηση και οι ειδικεύσεις της ΟΓ. Οι πρώιμες προσεγγίσεις. Βασικά ερωτήματα που θέτει η ΟΓ.

2.   Χωροθετικές απαιτήσεις των επιχειρήσεων και χωροθετικοί παράγοντες. Μεταβολές απαιτήσεων/κρίσιμων παραγόντων με βάση: τον κλάδο, το μέγεθος της επιχείρησης, το χρόνο, το χώρο, την τεχνολογία (χωροθετική αδράνεια). Ενεργειακές πηγές Ι. Η γη ως πάγιο κεφάλαιο με συγκεκριμένα γεωμορφολογικά και κλιματικά χαρακτηριστικά. Διαχρονική εξέλιξη των βασικών ενεργειακών πηγών: δάση, υδατοπτώσεις, άνθρακας, ηλεκτρισμός, πετρέλαιο, ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Χωροθετική αδράνεια.

3.   Ενεργειακές πηγές ΙΙ. ΜΠ1: Η χωροθέτηση της βιομηχανίας παραγωγής αλουμίνας. ΜΠ2: Βιομηχανία σιδήρου και χάλυβα στη Βρετανία: διαχρονικές αλλαγές στην τεχνολογία και αλλαγές στις χωροθετικές απαιτήσεις  του κλάδου.

4.   Πρώτες και ενδιάμεσες ύλες. To υπόδειγμα του ελάχιστου μεταφορικού κόστους Weber (1912). Βιομηχανίες πρωτογενούς και δευτερογενούς μεταποίησης. Παραγωγή και κατανάλωση ορυκτών.

5.   Αγροτικές πρώτες ύλες. Βιομηχανίες που χρησιμοποιούν μια ή λίγες βασικές πρώτες ύλες που χάνουν βάρος ή/και όγκο κατά την παραγωγική διαδικασία ή χαρακτηρίζονται από ευπάθεια.

6.   Η αυξανόμενη χρήση ενδιάμεσων και εισαγόμενων πρώτων υλών. Εξελίξεις στο Διεθνές Εμπόριο. Η σημασία των λιμανιών. Αβαρής οικονομία. Η μεταβαλλόμενη σημασία του μεταφορικού κόστους. Οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις. ΜΠ3: Το κύκλωμα παραγωγής χυμού πορτοκαλιών.

7.   Εργατικό δυναμικό. Γεωγραφική κατανομή της διαθεσιμότητας και των ειδικεύσεων. Επίπεδο αμοιβών και παραγωγικότητας. Κινητικότητα. Το ανθρώπινο κεφάλαιο.

8.   Βιομηχανία και Πόλη. Η παραδοσιακή σημασία των πόλεων  (inner cities). Εξωτερικές οικονομίες αστικής συγκέντρωσης. Η πόλη ως αγορά και δεξαμενή εργατικού δυναμικού. Το αστικό περιβάλλον. Οι δραστηριότητες διοίκησης, Έρευνας και Ανάπτυξης και εξειδικευμένης μεταποίησης. Θετικές και Αρνητικές οικονομίες αστικής συγκέντρωσης. ΜΠ4: Βιομηχανία Γάλακτος στην Ελλάδα: Και προσανατολισμού πρώτων υλών και προσανατολισμού αγοράς.

9.  Συγκέντρωση υπηρεσιών και εμπορίου στις πόλεις. Ανάγκη για εύκολη πρόσβαση και διαπροσωπικές επαφές. Το παραδοσιακό διοικητικό και εμπορικό κέντρο των πόλεων. Η εισαγωγή ΤΠΕ στο γραφείο. Τα γραφεία δευτερευουσών εργασιών (back offices). Δευτερεύοντα διοικητικά και εμπορικά κέντρα. Ανάπτυξη κατά μήκος οδικών αξόνων.

10.  Εμπορικές αλυσίδες. Διαφορετικοί τύποι καταστημάτων. Στρατηγικές χωροθέτησης στο εσωτερικό των μεγάλων αστικών κέντρων. Ανάπτυξη του δικτύου των καταστημάτων


Διδασκαλία - Αξιολόγηση:
H αξιολόγηση των φοιτητών/τριών γίνεται από την παρουσία και συμμετοχή τους στα μαθήματα, και την επίδοση τους στο διαγώνισμα της προόδου και την τελική εξέταση στο τέλος του εξαμήνου.